Karayolları Trafik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

1. Madde 1 Otoyollarda meydana gelen olaylara trafik zabıtası ve genel zabıtanın ayrı ayrı müdahale etmesi nedeniyle zaman, personel ve iş gücü kaybının önlenmesi amacıyla otoyollardan sorumlu birimlerde görevli trafik zabıtasının, sorumluluk sahası ile sınırlı olmak üzere İçişleri Bakanının uygun görmesi halinde genel zabıta olarak da görevlendirilebilmesi yönünde düzenleme yapılmaktadır.

   Otoyollarda meydana gelen olaylara trafik zabıtası ve genel zabıtanın ayrı ayrı müdahale etmesi nedeniyle zaman, personel ve iş gücü kaybının önlenmesi amacıyla otoyollardan sorumlu birimlerde görevli trafik zabıtasının, sorumluluk sahası ile sınırlı olmak üzere İçişleri Bakanının uygun görmesi halinde genel zabıta olarak da görevlendirilebilmesi yönünde düzenleme yapılmaktadır. Ayrıca 2918 sayılı Kanunda jandarma trafik zabıtasında görev yapanların statülerinin subay, astsubay, uzman jandarma şeklinde sayılması nedeniyle uzman erbaş ve diğer statülerdeki personelin de trafik birimlerinde görevlendirilebilmesi amacıyla madde metninde düzenleme yapılmaktadır.

2. Madde 2 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için ilgili tescil kuruluşuna müracaat edilmesi zorunludur.

   2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için ilgili tescil kuruluşuna müracaat edilmesi zorunludur. Gelişen teknoloji ile birlikte satışı yapılan araçların tescil işlemleri, Kanunun 22 nci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında yetkilendirilen kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri (araç satışı yapan bayiler ve hizmet sağlayıcılar) tarafından Türkiye Noterler Birliğine ait ARTES (Araç Sicil ve Tescil Sistemi) sistemi üzerinden güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilebilmekte ve tescilli olarak sahiplerine teslim edilebilmektedir. Bu kapsamda, elektronik ortamda tescili mümkün olan araçlara satış tarihinden itibaren üç iş günü içinde tescil edilme zorunluluğu getirilerek araçların tescilsiz olarak trafikte kullanılmasının engellenmesi amaçlanmaktadır. Böylelikle elektronik sistem üzerinden tescil edilmesi mümkün olan araçların satışını yapan bayilerce, tescil işlemi yapılmadan alıcılarına teslim edilmemesi ve plakasız olarak karayolunda kullanılmaması sağlanmaktadır. Ayrıca bu araçların tescilsiz olarak karayolunda kullanıldıkları sırada yapmış oldukları trafik kural ihlalleri nedeniyle yaptırım uygulanabilmesi ve trafik kazasına veya çeşitli adli olaylara karıştıklarında araç sahibi tespit edilemediğinden zarar görenlerin uğrayabilecekleri mağduriyetlerin önlenmesi amaçlanmaktadır. Araç sahiplerinin vefat etmesi halinde mirasçılar tarafından kendi adlarına tescil edilmeyen araçlarla vefat tarihinden sonra yapılan trafik kural ihlalleri nedeniyle araçların tescil plakalarına düzenlenen idari para cezası karar tutanakları sulh ceza hakimliklerince iptal edilmekte ve tahsilatında güçlük yaşanmaktadır. Bu kapsamda iptale ilişkin yargı kararlarının gerekçelerinde, ilgili kanunlarda kabahat olarak tanımlanan fiilin ancak fiil tarihinde hayatta olan kişi tarafından işlenebileceği, ölen kişi tarafından işlenemeyeceği dolayısıyla kişinin ölümünden sonra işlenen fiillerdeki sorumluluğundan bahsedilemeyeceği dikkate alındığında, buna ilişkin yaptırımın da kabahat fiilini işleyen sağ olan kişiye uygulanması, ölen kişiye uygulanmaması gerektiği belirtilmektedir. Bu hususta araç sahiplerinin vefat etmesi halinde aracın mirasçılar adına 90 gün içerisinde tescil edilmesi, bu süre sonunda mirasçılar adına tescil edilmeden aracın karayoluna çıkarıldığının tespiti halinde sürücüye idari para cezası verilmesi ve mirasçılar adına tescil ettirilinceye kadar aracın trafikten men edilmesi amacıyla düzenleme yapılmaktadır.

3. Madde 3 Trafikten çekilen araçların motorlu taşıtlar vergisi kayıtları kapatılmaktadır.

   Trafikten çekilen araçların motorlu taşıtlar vergisi kayıtları kapatılmaktadır. Diğer taraftan trafikten çekili araçların muayene ve sigorta zorunlulukları da bulunmamaktadır. Bazı araç sahipleri motorlu taşıtlar vergisi, sigorta ve muayene ücreti ödememek için araçlarını trafikten çekerek kullanmaya devam etmek istemektedirler. Bu maddenin birinci fıkrası kapsamında trafik zabıtasınca yapılan işlem sayılarında 2023-2024 yılı kıyaslamasında yaklaşık %22 oranında bir artış olduğu tespit edilmiştir. Bu durumun önlenmesi için bahse konu araçlara uygulanacak olan yaptırımın ağırlaştırılması ve devletin vergi kaybının önlenebilmesi için bu araçların trafiğe çıkarıldığının tespiti halinde trafikten çekme tarihi itibari ile tescil kaydının açılması ve ilgili vergi dairesine bildirim yapılması amacıyla düzenleme yapılmaktadır. Tescilsiz aracı trafikte kullananlara uygulanacak idari para cezası ile eşdeğer hale getirilerek hurda araçların da karayollarında sürülmesi halinde uygulanacak idari para cezası ağırlaştırılmaktadır.

4. Madde 4 Son yıllarda sürücüler tarafından yaptırımı ağır olan suç veya kabahatlerden kaçmak amacıyla plakanın okunamaz hale getirilmesi, aracın plakasız kullanımı, geçersiz veya sahte plaka kullanımı artmıştır.

   Son yıllarda sürücüler tarafından yaptırımı ağır olan suç veya kabahatlerden kaçmak amacıyla plakanın okunamaz hale getirilmesi, aracın plakasız kullanımı, geçersiz veya sahte plaka kullanımı artmıştır. Günümüzde terör, kaçakçılık, uyuşturucu, yağma, kasten öldürme gibi suçların işlenişi esnasında sahte plakalı araçlar kullanılmaktadır. Bunun yanında hız ihlali, alkol etkisinde veya sürücü belgesiz araç kullanmak gibi daha ağır yaptırımları olan ihlallerin yaptırımlarına maruz kalmamak adına plakaya yönelik ihlaller gerçekleştirilmektedir. Tüm bu ihlallerin ve araçların bu şekilde suça karışmalarının önlenmesi amacıyla maddede düzenleme yapılmaktadır. 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir. Ayrıca bu maddede düzenlenen idari yaptırımlara ek olarak başka bir araca ait tescil plakasını/ geçici tescil plakasını, plaka basım işlemini gerçekleştiren kuruluş tarafından verilmemiş plakayı, tescil kaydı bulunmayan plakayı veya sahte plakayı takan veya kullananlara şartları oluşması halinde Türk Ceza Kanununun 204 üncü maddesi hükümleri de uygulanacaktır.

5. Madde 5 Tescilsiz olup, karayolunda geçici olarak kullanılacak araçlara mali mesuliyet sigortası yaptırılmış olmak şartı ile ilgili tescil kuruluşundan geçici trafik belgesi ile geçici tescil plakası alınması zorunludur.

   Tescilsiz olup, karayolunda geçici olarak kullanılacak araçlara mali mesuliyet sigortası yaptırılmış olmak şartı ile ilgili tescil kuruluşundan geçici trafik belgesi ile geçici tescil plakası alınması zorunludur. Geçici trafik belgesi ve geçici tescil plakasının usulsüz kullanımından dolayı trafik zabıtasınca yapılan işlem sayısındaki artış nedeniyle bu hükme uymayanlara uygulanacak olan yaptırımın ağırlaştırılması ve kademelendirilmesi amacıyla düzenleme yapılmaktadır.

6. Madde 6 Mevcut uygulamada belediye mücavir alanı içerisinde otobüs, kamyon ve çekici cinsi araçlar takograf kullanımından muaf tutulmuştur.

   Mevcut uygulamada belediye mücavir alanı içerisinde otobüs, kamyon ve çekici cinsi araçlar takograf kullanımından muaf tutulmuştur. Ancak, 2013 yılında kabul edilen 6360 sayılı Kanunla 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununda yapılan değişiklikle büyükşehir belediyelerinin görev ve yetki alanı il mülki sınırları olarak değiştirilmiştir. Bu nedenle, büyükşehir belediyelerinin sorumluluk alanlarında faaliyet gösteren otobüs, kamyon ve çekici cinsi araçların takograf üzerinden hız ve çalışma süresi denetlenememektedir. Bu kapsamda; • Takograf kullanma zorunluluğu olan araçların, ülkemizin de taraf olduğu ve uluslararası karayolu taşımacılığında istihdam edilen sürücüleri korumayı ve trafik güvenliğini artırmayı amaç edinen ve 22/8/1999 tarihli ve 99/13276 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren “Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Yapan Taşıtlarda Çalışan Personelin Çalışmalarına İlişkin Avrupa Anlaşması”na uygun hale getirilmesi, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında faaliyet gösteren motorlu taşıtlar için de takograf zorunluluğunun getirilmesi, • 10/11/2008 tarihli ve 2008/14481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren “Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Türkiye Ulusal Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar” gereğince belirli araçlara hız sınırlayıcı teknik cihaz takma zorunluluğu getirilmesi, • Sürücülerin kendisine ait geçersiz bir takograf sürücü kartını veya başka bir sürücüye ait takograf sürücü kartını takograf cihazında kullanmasının önlenmesi, • Takograf kayıtlarının saklanmasına ilişkin usullerin ve kayıtların saklanmasında sürücülerin ve işletenlerin sorumluluklarının belirlenmesi, • Takograf cihazlarının kullanım ihlallerinin tespit edilmesi ve bu ihlallere ilişkin ceza adaletinin sağlanması amacıyla sınıflandırılmaya gidilerek idari yaptırımların ağırlaştırılması suretiyle caydırıcılığın sağlanması, • Düzenleme kapsamındaki ihlallerden hangileri nedeniyle geçici olarak trafiğe çıkışına izin verileceği ve/veya trafikten men işlemi uygulanacağına ve verilecek izinlere ilişkin hususlar ile ihlal gruplarının yönetmelikte belirlenmesi, yönetmelikte sürücü ve işletenler için belirlenen ihlal gruplarına göre kademeli olarak artan idari para cezası uygulanması, bahse konu yönetmeliğin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca müştereken çıkarılması, • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çalışma ve dinlenme sürelerine ilişkin denetimlerin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından takograf kayıtlarına ilişkin oluşturulan veri tabanı kullanılarak da yapılabilmesi amaçlarıyla düzenleme yapılmaktadır. Ayrıca 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir.

7. Madde 7 Madde içeriğinde araç üzerindeki teknik değişiklikler düzenlendiğinden madde başlığı ile madde içeriğinin uyumlu olması amacıyla madde başlığına teknik ibaresi eklenmektedir.

   Madde içeriğinde araç üzerindeki teknik değişiklikler düzenlendiğinden madde başlığı ile madde içeriğinin uyumlu olması amacıyla madde başlığına teknik ibaresi eklenmektedir. Ayrıca araç üzerinde ilgili mevzuata aykırı şekilde değişiklik yapılması halinde uygulanacak olan yaptırım belirlenmektedir. Mevzuata aykırı değişikliğin çevredekileri rahatsız edecek derecede gürültü çıkaracak özellikte olması durumundaki yaptırımın caydırıcılığının artırılması amacıyla yaptırım ağırlaştırılmaktadır. İlgili mevzuatı gereğince arkadan çarpmaya karşı koruma çerçevesi/yan koruma çerçevesi/devrilmeye karşı koruyucu yapı (ROPS) bulunması zorunlu olan araçlarda bu çerçevelerin bulunmaması veya bulunanların teknik şartlara uygun olmaması halinde uygulanacak olan yaptırımların caydırıcılığını artırmak amacıyla düzenleme yapılmaktadır.

8. Madde 8 Ağırlık ve boyutları bakımından özelliği olan, başka ulaşım sistemleri ile taşınması mümkün olmayan, taşıma sınırını aşarak taşınması zorunlu olan yüklerin taşınması ile trafiğe çıkışları özel izne bağlı araçlar için verilecek izne ilişkin hususların detaylı bir şekilde belirlenmesi hedeflenmektedir.

   Ağırlık ve boyutları bakımından özelliği olan, başka ulaşım sistemleri ile taşınması mümkün olmayan, taşıma sınırını aşarak taşınması zorunlu olan yüklerin taşınması ile trafiğe çıkışları özel izne bağlı araçlar için verilecek izne ilişkin hususların detaylı bir şekilde belirlenmesi hedeflenmektedir. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 128 inci maddesinde tanımlanan standart ölçü ve ağırlıkların çok üzerinde yapılan taşımalar karayollarının kullanım ömürlerini azaltmakta ve bakım- onarım giderlerini artırmaktadır. Bu giderlerin işletene yansıtılabilmesi için maddede düzenleme yapılmaktadır. Ayrıca söz konusu yüklerin taşınması sırasında trafik zabıtasının desteğinin alındığı haller için masrafların faydalanıcı tarafından karşılanmasını sağlamak adına hizmet bedeli belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçlarla söz konusu maddeye yeni fıkralar eklenmektedir.

9. Madde 9 Sürücü belgesiz araç kullananlar ile mahkemelerce veya Cumhuriyet Savcılıklarınca ya da bu Kanunda belirtilen yetkililerce sürücü belgesi geçici olarak ya da tedbiren geri alındığı halde motorlu araçları kullananlar ve sürücü belgesi iptal edildiği halde motorlu araçları kullananların sayısındaki artış göz önüne alınarak uygulanacak olan yaptırımların ağırlaştırılması amacıyla düzenleme yapılmaktadır.

   Sürücü belgesiz araç kullananlar ile mahkemelerce veya Cumhuriyet Savcılıklarınca ya da bu Kanunda belirtilen yetkililerce sürücü belgesi geçici olarak ya da tedbiren geri alındığı halde motorlu araçları kullananlar ve sürücü belgesi iptal edildiği halde motorlu araçları kullananların sayısındaki artış göz önüne alınarak uygulanacak olan yaptırımların ağırlaştırılması amacıyla düzenleme yapılmaktadır. Ayrıca 2918 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde “işleten” ibaresi “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.” şeklinde tanımlanmaktadır. İşleten ibaresi araç sahibini de kapsadığından yaptırımların uygulanmasında tekerrürün ve uygulamada yaşanan sorunların önüne geçmek amacıyla madde metninde güncelleme yapılarak “araç sahibine” ibaresi “işletene” şeklinde değiştirilmektedir.

10. Madde 10 Motosiklet, otomobil, kamyonet, panelvan, minibüs ve otobüs dışındaki araçların (kamyon, çekici vb.) iki veya daha fazla şeritli yollarda uygun şeritten gitmemeleri nedeniyle trafik güvenliği ve trafik düzeni ile ilgili zafiyetler oluşmaktadır.

    Motosiklet, otomobil, kamyonet, panelvan, minibüs ve otobüs dışındaki araçların (kamyon, çekici vb.) iki veya daha fazla şeritli yollarda uygun şeritten gitmemeleri nedeniyle trafik güvenliği ve trafik düzeni ile ilgili zafiyetler oluşmaktadır. Bu durum bazen trafiğin yavaşlamasına yol açarken bazı durumlarda kazalara da neden olabilmektedir. Bu gibi zafiyetlerin ortadan kaldırılması, trafik düzeni ile güvenliğinin sağlanması amacıyla bu tür araçların şerit izleme kuralları düzenlenmektedir. Yerleşim yeri içerisinde bölünmüş karayolları ile yerleşim yeri dışındaki bölünmüş karayollarında ve otoyollarda araçların ters istikamette sürülmesi birçok trafik kazasına sebebiyet vermektedir. Bu durum can kaybı ve kalıcı yaralanmalara sebebiyet verirken maddi anlamda da hem kamuya hem de yol kullanıcılarına zarar vermektedir. Bu tür ihlallerin önlenmesi, can kayıpları ile kalıcı yaralanmaların engellenmesi ve maddi zararların engellenmesi amaçlanmaktadır. Yaya yollarında araç sürenler, bisiklet yolu ve bisiklet şeridinde bisiklet ve elektrikli skuter dışındaki taşıtları sürenler ve taşıt trafiğine kapalı yollarda araç sürenler hakkında uygulanacak yaptırımlara ilişkin özel bir düzenleme bulunmaması ve trafik düzensizliğinin önlenememesi nedeniyle bu ihlalleri yapanlar hakkında uygulanacak yaptırımların belirlenmesi ihtiyacıyla düzenleme yapılmaktadır. Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde ardı ardına birden fazla şerit değiştirme (makas atma) fiilinin yaptırımının yetersiz olması nedeniyle artan denetim sayılarına rağmen mezkûr ihlalin sayısında artış meydana gelmiştir. Bu durum trafik güvenliğini ve düzenini olumsuz yönde etkilerken trafik kazalarına da sebebiyet vermektedir. Bu konuda caydırıcılığın artırılması amacıyla yaptırımlar ağırlaştırılmaktadır. Düğün, asker uğurlama gibi kutlamalar nedeniyle oluşturulan konvoylar aracılığıyla veya münferiden ve keyfi olarak karayolunun kısmen veya tamamen trafiğe kapatılması nedeniyle birçok sorun yaşanmaktadır. Özellikle geçiş üstünlüğüne sahip araçların görevini zamanında yapamaması (itfaiye, ambulans, kolluk ve trafik araçları vb.) sonucu birçok can kaybı ile maddi ve manevi zarar oluşmaktadır. Trafiğin yoğun olduğu yerlerde yolun kapanması, trafik düzeni ve akışını da olumsuz olarak etkilemektedir. Bunun sonucunda trafikte bekleyen araçlar ve yol kullanıcıları açısından maddi bir kaybın yanında zaman ve emek kaybı da oluşmaktadır. Bu ihlallerin keyfilik unsuruyla yerine getirilmesi ayrıca vatandaş nezdinde kamu vicdanını da zedelemektedir. Söz konusu ihlalleri yapanlar hakkında uygulanacak yaptırımların belirlenmesi ihtiyacıyla düzenleme yapılmaktadır. Bu maddede düzenlenen idari yaptırımlara ek olarak otoyollarda veya yerleşim yeri dışındaki bölünmüş karayollarında araçlarını ters istikamette süren sürücüler hakkında şartları oluşması halinde ayrıca Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesinin ikinci fıkrası, araçlarını kol veya grup halinde (konvoy şeklinde) veya münferiden sürerken, diğer araçların geçişini zorlaştıracak veya tehlikeye sokacak şekilde keyfi hareketlerle trafiğin akışını kısmen veya tamamen engelleyecek şekilde araçlarını karayolu üzerinde durduran sürücüler ile trafikte saldırı amacıyla başka bir aracı ısrarla takip eden sürücüler veya bu amaçla araçtan inen kişiler hakkında şartları oluşması halinde ayrıca Türk Ceza Kanununun 179 uncu veya 223 üncü maddesi hükümleri de uygulanacaktır. 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi veya iptal edilen sürücü belgelerinin yeniden alınabilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir.

11. Madde 11 Bazı sürücüler, bir suçun veya ihlalin ortaya çıkmaması nedeniyle sabit veya seyir halinde yürütülen denetimlerde zabıtanın uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uymayarak kaçmakta ve birçok vatandaşın veya görevli personelin zarar görmesine neden olmaktadır.

    Bazı sürücüler, bir suçun veya ihlalin ortaya çıkmaması nedeniyle sabit veya seyir halinde yürütülen denetimlerde zabıtanın uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uymayarak kaçmakta ve birçok vatandaşın veya görevli personelin zarar görmesine neden olmaktadır. Dur ikazına uymamanın yaptırımının sürücünün saklandığı/kaçındığı ihlalin yaptırımından daha az olması nedeniyle sürücüler bu yöntemi kullanmaktadırlar. Bu sebeple dur ikazına uymamanın yaptırımının ağırlaştırılarak hem bu fiilin engellenmesi hem de gerçekte saklanan/kaçınılan ihlalin ortaya çıkarılmasının sağlanması amaçlanmaktadır. Kırmızı ışık kuralı ihlali nedeniyle trafik zabıtasınca yapılan denetim ve ceza sayılarının artmasına rağmen cezaların yetersizliği nedeniyle trafik zabıtası verilerine göre her üç günde bir kişi hayatını kaybetmektedir. Yaptırımların kademelendirilerek ağırlaştırılmasıyla kurallara uyma etkinliğinin artırılması sonucu kırmızı ışık ihlallerine bağlı trafik kazalarındaki can kaybı ve ciddi yaralanmaların önlenmesi amaçlanmaktadır. Bu maddede düzenlenen idari yaptırımlara ek olarak sabit veya seyir halinde yürütülen denetimlerde zabıtanın uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uymayarak kaçanlara şartları oluşması halinde ayrıca Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesi hükümleri de uygulanacaktır. 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi veya iptal edilen sürücü belgelerinin yeniden alınabilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir.

12. Madde 12 Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığının tespiti için trafik zabıtasınca test kitleri kullanıldığından madde metnine bu ifade eklenmektedir.

    Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığının tespiti için trafik zabıtasınca test kitleri kullanıldığından madde metnine bu ifade eklenmektedir. Alkollü ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi altında araç kullanımını engellemek amacıyla bu kabahatlere ilişkin yaptırımlar ile uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla kollukça ölçüm yapılmasını kabul etmeyen sürücülere uygulanan idari yaptırımlar caydırıcılığın sağlanması amacıyla ağırlaştırılmaktadır. 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi veya iptal edilen sürücü belgelerinin yeniden alınabilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir.

13. Madde 13 Sürücülerin yorgun bir şekilde uzun süre araç kullanımı ve dinlenme sürelerinin ihlal edilmesi ciddi trafik kazalarına sebebiyet vermektedir.

    Sürücülerin yorgun bir şekilde uzun süre araç kullanımı ve dinlenme sürelerinin ihlal edilmesi ciddi trafik kazalarına sebebiyet vermektedir. Ülkemizin taraf olduğu ve 22/8/1999 tarihli ve 99/13276 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren “Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Yapan Taşıtlarda Çalışan Personelin Çalışmalarına İlişkin Avrupa Anlaşması (AETR)” çerçevesinde ticari araç sürücülerinin çalışma ve dinlenme süresi ihlallerinde öngörülen emsal ihlallerin mevzuatımızla uyumlaştırılması ile yorgunluğa ve uykusuzluğa bağlı kazaların önlenmesi amaçlanmaktadır.

14. Madde 14 Dünya Sağlık Örgütünün 2018 yılında yayımladığı “Karayolu Trafik Güvenliği Küresel Durum Raporu” verilerine göre, hızın 1 km/s artırılması kaza riskini 4 kat artırmaktadır.

    Dünya Sağlık Örgütünün 2018 yılında yayımladığı “Karayolu Trafik Güvenliği Küresel Durum Raporu” verilerine göre, hızın 1 km/s artırılması kaza riskini 4 kat artırmaktadır. Trafik zabıtası verilerine göre 2024 yılında trafik kazalarındaki günlük 17,4 kişilik can kaybının 10 kişisi hız kaynaklı ihlallerden meydana gelmektedir. Ayrıca aşırı hız kaynaklı trafik kazalarında can kaybı ve ciddi yaralanmaların yanı sıra uzuv kopmaları da yaşanmaktadır. Hız ihlaline yönelik denetim ve ceza sayılarının artırılmasına rağmen aşırı hız kaynaklı trafik kazalarına engel olunamamaktadır. Bu kapsamda trafik kazalarına bağlı ölümlerin yüzde ellisinden fazlasının hız ihlali kaynaklı olması nedeniyle bu ihlallerin önlenebilmesi ve hız kurallarına azami derecede uyulmasının sağlanması amacıyla kilometre bazlı artışa göre yaptırım uygulanması yönünde maddede düzenleme yapılmaktadır. 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir.

15. Madde 15 Ambulansların ve itfaiyelerin geçişine engel olunması, ilerleyişinin yavaşlatılması, bu araçlara yol verilmemesi nedeniyle can ve mal kayıpları yaşanmaktadır.

    Ambulansların ve itfaiyelerin geçişine engel olunması, ilerleyişinin yavaşlatılması, bu araçlara yol verilmemesi nedeniyle can ve mal kayıpları yaşanmaktadır. Geçiş üstünlüğüne sahip araçların görevlerini zamanında yerine getirememesinden dolayı kamusal ve toplumsal birçok zarar meydana gelmektedir. Geçiş üstünlüğü hakkının etkin olarak kullanılabilmesi ve caydırıcılığın sağlanması amacıyla yetersiz olan yaptırımlar ağırlaştırılmaktadır. 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi veya iptal edilen sürücü belgelerinin yeniden alınabilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir.

16. Madde 16 Sürücüler önlerinde giden araçları mevzuatta belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadırlar.

    Sürücüler önlerinde giden araçları mevzuatta belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadırlar. Takip mesafesi ile ilgili yapılan işlem sayısındaki artış göz önünde bulundurulduğunda mevcut yaptırımların yetersiz kaldığı bu nedenle caydırıcılığın artırılması amacıyla uygulanacak olan yaptırımın ağırlaştırılması düzenlenmektedir.

17. Madde 17 Kavşaklarda geçiş önceliği kurallarına uyulmaması trafik kazalarına ve ciddi yaralanmalara sebebiyet vermektedir.

    Kavşaklarda geçiş önceliği kurallarına uyulmaması trafik kazalarına ve ciddi yaralanmalara sebebiyet vermektedir. Bu nedenle caydırıcılığı artırmak amacıyla kavşaklarda geçiş önceliği kurallarına uymayanlara uygulanacak olan yaptırım ağırlaştırılmaktadır.

18. Madde 18 Ağırlık ve boyutları bakımından karayolunda sürülmesi özel izne bağlı olan araçların izin alınmadan karayolunda sürülmesi halinde uygulanacak yaptırımlar belirlenmektedir.

    Ağırlık ve boyutları bakımından karayolunda sürülmesi özel izne bağlı olan araçların izin alınmadan karayolunda sürülmesi halinde uygulanacak yaptırımlar belirlenmektedir. Yine, ağırlık ve boyut kontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin dur ikazına rağmen tartı veya ölçü kontrolüne girmeden seyrine devam eden veya çeşitli yöntemlerle ağırlık kontrolü yapılması engellenen araçlara uygulanan yaptırımın, azami yüklü ağırlığın aşılması nedeniyle uygulanan yaptırımdan daha az olması nedeniyle sürücüler ağırlık ve boyut kontrol mahallerine girmemekte ya da araçlarını kilitlemek veya teknik aksamlarına müdahale etmek suretiyle aracı hareketsiz kılarak tonaj cezasından kurtulmaktadırlar. Ayrıca, araçların denetim istasyonuna alınmadan yollarına devam ederken ağırlık denetimlerinin yapılması amacıyla planlanan “Yüksek Hızda Ağırlık Denetim Sistemi”nin kurulacağı kontrol mahallinde belirlenen hız sınırları ve şerit belirleme işaretlerine uyulmasını sağlamak ve sürücülerin manipülasyonlarının engellenmesi amacıyla düzenleme yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle, ağırlık ve boyut kontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin dur ikazına rağmen tartı veya ölçü kontrolüne girmeden seyrine devam eden veya çeşitli yöntemlerle ağırlık kontrolü yapılması engellenen araçlara uygulanan yaptırımın ağırlaştırılması amacıyla düzenleme yapılmaktadır. Ayrıca 2918 sayılı Kanunun 65 inci maddesinin altıncı fıkrasında yer alan “Milletlerarası taşımalarda yabancı plakalı araçların birinci fıkraya uymayan işleten ve gönderenlerine verilen idari para cezaları tahsil olunmadan anılan araçların yola devam etmelerine izin verilmez.” hükmü gereğince, aracın idari para cezası karar tutanağı tahsil edilinceye kadar denetim mahallinde bekletilmesi mümkün olmadığından bu kapsamda düzenleme yapılarak söz konusu hüküm “Milletlerarası taşımalarda yabancı plakalı araçların birinci fıkraya uymayan işleten ve gönderenlerine verilen idari para cezaları tahsil olunmadan anılan araçların ülkeyi terk etmelerine izin verilmez” şeklinde değiştirilmektedir. Anayasa Mahkemesinin 12/7/2017 tarihli E.2017/95, K.2017/119 sayılı kararında; “Kural’da yer alan “işleten ile gönderenin aynı olması”, kişinin “kendi yükünü taşıması” halinde meydana gelebilecek bir durumdur. İlgili mevzuatta “eşyayı bir yerden başka bir yere nakletmek amacıyla taşımacıya teslim eden gerçek veya tüzel kişi” olarak tanımlanan gönderenin, kendi yükünü taşınmak üzere kendisine teslim etmesi gibi bir durumun söz konusu olamayacağı ve dolayısıyla da “işleten ile gönderenin aynı olması” halinde ortada bir “gönderen”in varlığından söz edilemeyeceği kuşkusuzdur. Diğer taraftan, işleten ile gönderenin aynı kişi olması durumunda, bu kişinin (işleten) azami yüklü ağırlığı aşmasına ve bunun sonucunda itiraz konusu kuralda öngörülen cezanın uygulanmasına neden olan hareketleri, amaç, zaman ve mekân yönlerinden birbirine bağlı şekilde kendi içinde bir bütün oluşturduğundan hukuki anlamda “tek bir fiil” olarak değerlendirilmelidir. Bu durumda, iki ayrı fail ve her biri ayrı ceza gerektiren birbirinden bağımsız fiiller söz konusu olmadığından, bir kişinin (işleten) “aynı fiil” nedeniyle iki kere cezalandırılması sonucunu doğuran itiraz konusu kural, ne bis in idem ilkesine ve hukuk devleti ilkesine aykırılık taşımaktadır. Açıklanan nedenlerle kural, 2918 sayılı Kanunun 65 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi yönünden Anayasa’nın 2 nci maddesine aykırıdır.” şeklinde gerekçelere yer verilerek 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 65 inci maddesinin yedinci fıkrasının “Maddenin birinci fıkrasının (b) bendi yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE” karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesinin mezkûr iptal kararındaki gerekçeler doğrultusunda 65 inci maddenin yedinci fıkrasında düzenleme yapılmaktadır. Anayasa Mahkemesinin 1/6/2022 tarihli E.2022/13, K.2022/66 sayılı kararında; “2918 sayılı Kanunun 65 inci maddesinin üçüncü fıkrasında azami yüklü ağırlığın veya izin verilen azami yüklü ağırlığın aşılması hâlinde işleten ve gönderene ayrı ayrı idari para cezası verilmesinin hüküm altına alınması suretiyle gönderenin tespit edilememesi hâlinde işleten ve gönderen için öngörülen idarî para cezalarının toplamının işletene uygulanmasını öngören itiraz konusu kuralın Anayasa’nın 38. maddesi anlamında ceza niteliğinde olduğu açıktır. Anılan maddenin üçüncü fıkrasında azami yüklü ağırlığın veya izin verilen azami yüklü ağırlığın aşılması durumunda gönderen ve işleten ayrı ayrı ve eşit miktarda idari para cezası ile sorumlu tutulurken kural gönderenin tespit edilememesi hâlinde gönderen için söz konusu fıkranın öngördüğü idari yaptırımın da işletene ayrıca yükletilmesini hükme bağlamaktadır. Dolayısıyla kural, işletenin azami yüklü ağırlığın veya izin verilen azami yüklü ağırlığın aşılması suretiyle gerçekleştirdiği taşıma faaliyeti nedeniyle yaptırıma uğramasının yanı sıra işletenin dışında olan gönderenin hukuka aykırı fiili nedeniyle de ayrıca cezalandırılmasını öngörmektedir. Cezaların şahsiliğinde amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılmamasıdır. Diğer bir ifadeyle kimsenin başka birinin icra ettiği fiil nedeniyle sorumlulukla karşılaşmamasıdır. Kural ise işletenin azami yüklü ağırlığın veya izin verilen azami yüklü ağırlığın aşılması yasağına uymaması şeklindeki eyleminin yanı sıra aynı yasağı ihlal eden gönderenin bu eylemi nedeniyle de ayrıca sorumlu tutulması ve cezalandırılması sonucunu doğurmaktadır. Bu itibarla kural ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesiyle bağdaşmamaktadır. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 38 inci maddesine aykırıdır.” şeklinde gerekçelere yer verilerek 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 65 inci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “...veya tespit edilememesi...” ibaresinin “Maddenin birinci fıkrasının (b) bendi yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE” şeklinde karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesinin mezkûr iptal kararındaki gerekçeler doğrultusunda 65 inci maddenin sekizinci fıkrasında düzenleme yapılmaktadır.

19. Madde 19 Yolcu ve eşya taşımacılığı yapan araçlar için kış mevsiminde kullanımı zorunlu olan kış lastiği uygulamasının diğer araçlara yönelik olarak da uygulanması suretiyle trafik güvenliğinin artırılması amaçlanmaktadır.

    Yolcu ve eşya taşımacılığı yapan araçlar için kış mevsiminde kullanımı zorunlu olan kış lastiği uygulamasının diğer araçlara yönelik olarak da uygulanması suretiyle trafik güvenliğinin artırılması amaçlanmaktadır. Ayrıca yapılması öngörülen yeni düzenleme ile yolcu ve eşya taşımacılığında kullanılan araçlar dışındaki diğer araçlara da kış lastiği kullanma zorunluluğu getirildiğinden bu maddeye ilişkin usul ve esasların Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığınca müştereken belirlenmesi amacıyla düzenleme yapılmaktadır.

20. Madde 20 Motorlu bisiklet ve motosiklet cinsi araçlarla tek tekerlek üzerinde, sele üzerine yatarak, sele üzerinde ayağa kalkarak, kendi etrafında döndürülerek, tekerleği kaydırılarak, sürüş güvenliğini olumsuz yönde etkileyecek benzeri akrobatik hareketler yapan sürücüler hem kendilerinin hem de diğer sürücülerin can ve mal güvenliğini tehlikeye atmaktadır.

    Motorlu bisiklet ve motosiklet cinsi araçlarla tek tekerlek üzerinde, sele üzerine yatarak, sele üzerinde ayağa kalkarak, kendi etrafında döndürülerek, tekerleği kaydırılarak, sürüş güvenliğini olumsuz yönde etkileyecek benzeri akrobatik hareketler yapan sürücüler hem kendilerinin hem de diğer sürücülerin can ve mal güvenliğini tehlikeye atmaktadır. Motorlu bisiklet ve motosiklet cinsi araçların akrobatik hareketlerle kullanılması bu araçların trafik kazalarına karışma riskini artırmaktadır. Ayrıca bu durumun mevcut cezasının yetersiz olması diğer sürücülerin de aynı ihlali yapmasını özendirmektedir. Bahse konu ihlallerin artarak devam etmesi sonucunda trafik güvenliği ve düzeni olumsuz olarak etkilenmektedir. Yapılan düzenleme ile bu fiilden kaynaklı kazaların engellenmesi, caydırıcılığın artırılması, trafik düzeni ve güvenliğinin sağlanması amaçlanmaktadır. 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi veya iptal edilen sürücü belgelerinin yeniden alınabilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir.

21. Madde 21 Kamuoyunda drift atmak olarak bilinen ve trafik güvenliğini ciddi anlamda tehlikeye sokan eylemler son zamanlarda oldukça yaygınlaşmıştır.

    Kamuoyunda drift atmak olarak bilinen ve trafik güvenliğini ciddi anlamda tehlikeye sokan eylemler son zamanlarda oldukça yaygınlaşmıştır. Düzenlemeyle herhangi bir zorunluluk olmaksızın, karayollarında dönüş kuralları dışında bilerek ve isteyerek aracın el freninin çekilmesi suretiyle veya başka yöntemlerle ani olarak yönünün değiştirilmesi veya aracın kendi etrafında döndürülmesi durumunda bu eylemleri gerçekleştiren sürücülere uygulanan idari para cezası artırılmaktadır. Böylelikle, trafik güvenliğini bozan ve insanların can ve mal güvenliğini tehlikeye atan söz konusu kabahat eylemiyle etkin mücadele edilmesi ve caydırıcılığın sağlanması amaçlanmaktadır. 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi veya iptal edilen sürücü belgelerinin yeniden alınabilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir.

22. Madde 22 Karayolunda gerekli güvenlik önlemleri alınmadan izinsiz koşu ve yarış yapılması trafik düzenini olumsuz etkilemektedir.

    Karayolunda gerekli güvenlik önlemleri alınmadan izinsiz koşu ve yarış yapılması trafik düzenini olumsuz etkilemektedir. Mevcut uygulamada izinsiz koşu ve yarış düzenlemeye yönelik yaptırımın yetersiz kalması sebebiyle ihlaller devam etmektedir. Bunun sonucu olarak kazalara bağlı ölüm veya ciddi yaralanmalar meydana gelmekte ve bu durumun mevcut cezasının yetersiz olması diğer sürücülerin de aynı ihlali yapmasını özendirmektedir. Ayrıca motorlu araç sürücülerinin karayollarında yarış yapmasının önlenmesine yönelik mevcut metinde açık bir hüküm bulunmamaktadır. Trafik güvenliği ve düzeninin sağlanması, bu fiillere dayalı kazaların ve motorlu araç sürücülerinin karayollarında yarış yapmasının önlenmesi amacıyla idari yaptırım belirlenmektedir. Karayolunda yarış yapan motorlu araç sürücülerine şartları oluşması halinde ayrıca Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesi hükümleri de uygulanacaktır. 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi veya iptal edilen sürücü belgelerinin yeniden alınabilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir.

23. Madde 23 Geçiş üstünlüğüne sahip araçlarda bu hak, görev halindeyken halkın can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak, duyulur ve görünür geçiş üstünlüğü işaretini vermek şartıyla zorunluluk halinde kullanılabilmektedir.

    Geçiş üstünlüğüne sahip araçlarda bu hak, görev halindeyken halkın can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak, duyulur ve görünür geçiş üstünlüğü işaretini vermek şartıyla zorunluluk halinde kullanılabilmektedir. Bu sebeple geçiş üstünlüğüne sahip araç sürücüleri, kamunun rahat ve huzurunu bozmayacak şekilde geçiş üstünlüğü hakkını kullanmak zorundadır. Bu maddeye aykırı olarak zorunluluk olmadığı halde geçiş üstünlüğü hakkını gereksiz kullananlara uygulanacak olan yaptırımın ağırlaştırılması ve caydırıcılığın sağlanması amacıyla düzenleme yapılmaktadır.

24. Madde 24 Araçlarda ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazlarının yönetmelikte gösterilen şartlara uygun olarak ve kamunun rahat ve huzurunu bozmayacak şekilde kullanılması zorunludur.

    Araçlarda ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazlarının yönetmelikte gösterilen şartlara uygun olarak ve kamunun rahat ve huzurunu bozmayacak şekilde kullanılması zorunludur. Bu hükme uymayanlara uygulanacak olan yaptırımın ağırlaştırılması amacıyla düzenleme yapılmaktadır. Ayrıca Kanun ve yönetmelikteki şartlara uymayan ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazları ile sürücünün izleme ve kullanma sahası içinde kalan görüntü cihazlarının kullanımına veya bulundurulmasına ilişkin daha ağır cezaların düzenlenerek caydırıcılığın sağlanması amaçlanmaktadır.

25. Madde 25 Seyir hâlinde cep ve araç telefonu ile benzer haberleşme cihazları kullanımının dikkat dağınıklığına ve dolayısıyla trafik kazalarına sebebiyet verdiği gözlemlenmektedir.

    Seyir hâlinde cep ve araç telefonu ile benzer haberleşme cihazları kullanımının dikkat dağınıklığına ve dolayısıyla trafik kazalarına sebebiyet verdiği gözlemlenmektedir. Bu kapsamda Dünya Sağlık Örgütünün 2011 yılında yayımlamış olduğu “Cep Telefonu Kullanımı: Sürücünün Dikkatinin Dağılmasıyla İlgili Büyüyen Bir Sorun” isimli raporunda cep telefonu ile konuşmanın kaza riskini dört kat, mesajlaşmanın ise yirmi üç kat artırdığı ortaya konulmuştur. Bu sebeple seyir hâlinde cep ve araç telefonu ile benzer haberleşme cihazlarının kullanımına ilişkin yaptırımlar ağırlaştırılarak caydırıcılığın sağlanması amaçlanmaktadır. 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir.

26. Madde 26 Dünya Sağlık Örgütünün 2018 yılında yayımlamış olduğu “Karayolu Güvenliği Küresel Durum Raporu”nda emniyet kemeri kullanımının kazalarda can kayıplarını %45, ağır yaralanma riskini %50 oranında azalttığı belirtilmiştir.

    Dünya Sağlık Örgütünün 2018 yılında yayımlamış olduğu “Karayolu Güvenliği Küresel Durum Raporu”nda emniyet kemeri kullanımının kazalarda can kayıplarını %45, ağır yaralanma riskini %50 oranında azalttığı belirtilmiştir. Trafik zabıtasınca yapılan emniyet kemeri denetimlerinde 2024 yılında bir önceki yıla göre %44 oranında, uygulanan cezalarda ise %87 oranında artış olduğu gözlemlenmiştir. Emniyet kemeri kullanımı zorunluluğu kuralının ihlallerinde ciddi artış olması uygulanan yaptırımların yetersiz olduğu sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Ayrıca son yıllarda motosiklet kullanımının artması neticesinde motosiklet kazalarında da artış meydana gelmiştir. Bu tür kazalarda koruma başlığı ve koruma gözlüğü kullanımı, yaralanmaları engelleme ve vücut bütünlüğünü korumada büyük bir rol oynamaktadır. Ülkemizde yaşanan trafik kazalarında kask kullanım oranının 2024 yılında %18 seviyelerinde olması ölüm ve ciddi yaralanma sayısında artış görüldüğünü ortaya koymaktadır. Kazalardaki can kaybının ve ciddi yaralanmaların önlenmesi ve trafikte güvenlik kültürünün oluşturulması amacıyla düzenlemeler yapılmaktadır. 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir.

27. Madde 27 Maddi hasarlı, ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında sürücülerin alkollü olması, sürücü belgesinin olmaması gibi nedenlerle kaza yerinin terk edilmesi ve kaza delillerinin karartılmasının engellenmesi amacıyla yaptırımın ağırlaştırılması amaçlanmaktadır.

    Maddi hasarlı, ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında sürücülerin alkollü olması, sürücü belgesinin olmaması gibi nedenlerle kaza yerinin terk edilmesi ve kaza delillerinin karartılmasının engellenmesi amacıyla yaptırımın ağırlaştırılması amaçlanmaktadır. Anlaşma hali dışındaki kazalarda trafik zabıtasının iznini almadan zaruret dışında olay yerinden ayrılma halinde; trafik kazasına karışanların tespiti, kusur oranlarının belirlenmesi, olay yerinde yaralılara gerekli yardımın yapılması, acil yardım çağırılması, yol güvenliğinin sağlanması gibi işlemlerin yürütülmesinde sorunlar meydana gelmektedir. Bu sebeple ölümlü veya yaralanmalı kazalarda olay yerinden izin almadan ayrılmak fiili suç kapsamına dahil edilerek bu fiiller için hapis cezası öngörülmektedir. Ayrıca sürücü belgesi geri alma işleminin daha hızlı ve etkin bir şekilde yerine getirilebilmesi için bu yetki trafik zabıtasına verilmektedir. 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir.

28. Madde 28 Motorlu bisikletler zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında olmadığından karıştıkları trafik kazaları nedeniyle diğer araçlara ve şahıslara vermiş oldukları maddi ve manevi zararların tazmininde sorunlar yaşanmakta olup madde metninde yer alan motorlu bisikletlere ilişkin istisna kaldırılarak, bu araçlara zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılma yükümlülüğü getirilmesi amacıyla düzenleme yapılmaktadır.

    Motorlu bisikletler zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında olmadığından karıştıkları trafik kazaları nedeniyle diğer araçlara ve şahıslara vermiş oldukları maddi ve manevi zararların tazmininde sorunlar yaşanmakta olup madde metninde yer alan motorlu bisikletlere ilişkin istisna kaldırılarak, bu araçlara zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılma yükümlülüğü getirilmesi amacıyla düzenleme yapılmaktadır. Ayrıca madde metnine “elektrikli skuter” ibaresi eklenerek bu araçlarla ilgili hukuki sorumluluğun genel hükümlere tabi olması sağlanmaktadır.

29. Madde 29 2918 sayılı Kanun kapsamında trafik kural ihlali tespit etmeye yetkili görevlilerce (Fahri trafik müfettişi, Karayolları Genel Müdürlüğü yetkilileri, okul geçidi görevlileri, rehber personel ve genel kolluk) düzenlenen kural ihlali tespit tutanakları trafik zabıtasınca idari para cezası karar tutanağına dönüştürülerek ilgililere posta yoluyla tebligata gönderilmektedir.

    2918 sayılı Kanun kapsamında trafik kural ihlali tespit etmeye yetkili görevlilerce (Fahri trafik müfettişi, Karayolları Genel Müdürlüğü yetkilileri, okul geçidi görevlileri, rehber personel ve genel kolluk) düzenlenen kural ihlali tespit tutanakları trafik zabıtasınca idari para cezası karar tutanağına dönüştürülerek ilgililere posta yoluyla tebligata gönderilmektedir. Tebligata gönderilen idari para cezası karar tutanakları üzerinde tespit tutanağını ceza tutanağına gönderen trafik zabıtasının kimlik bilgileri yer aldığından özellikle nüfusu az olan yerlerde zaman zaman sosyal medya üzerinden veya ikamet ettikleri yerlerde personel ve aile bireylerine yönelik hakaret, tehdit veya iftira gibi yöntemlerle görev yapması zorlaştırılmaktadır. Bu nedenle düzenlenen tutanaklara, görevli ve yetkili personelin açık kimliği yerine sadece personel tanıtım numarasının yazılabilmesi ve ayrıca Bakanlık isimlerinin güncellenmesi amacıyla düzenleme yapılmaktadır.

30. Madde 30 Yabancı kişilerin ülkemizde Türk plakalı kiralık araçları kullanırken kendilerine uygulanan idari para cezalarının söz konusu cezaların tebliğ edilememesi nedeniyle tahsilinde sıkıntılar yaşanmaktadır.

    Yabancı kişilerin ülkemizde Türk plakalı kiralık araçları kullanırken kendilerine uygulanan idari para cezalarının söz konusu cezaların tebliğ edilememesi nedeniyle tahsilinde sıkıntılar yaşanmaktadır. Bu sıkıntıların giderilmesi amacıyla tahsil edilemeyen para cezalarının bu kişilerin ülkeye tekrar girişleri halinde tahsil edilmesi amacıyla düzenleme yapılmaktadır.

31. Madde 31 Anayasa Mahkemesinin 29/11/2012 tarihli ve E.2012/106, K.2012/190 sayılı kararında, kişinin salt araç sahibi olmasından dolayı doğrudan ceza yazılamayacağı belirtilmektedir.

    Anayasa Mahkemesinin 29/11/2012 tarihli ve E.2012/106, K.2012/190 sayılı kararında, kişinin salt araç sahibi olmasından dolayı doğrudan ceza yazılamayacağı belirtilmektedir. Nitekim yargı mercilerince kiralık araçlar ile trafik kural ihlali durumunda, cezanın aracın kiralama süresi içinde araç sahibi yerine kiralayana yöneltilmesi gerektiği yönünde kararlar verilmektedir. Bu durum, trafik ihlalinin gerçekleştiği anda aracın kiralanmış olduğunun tespiti halinde cezanın kiralayana kesilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak mevcut düzenlemelerde bu konuda açık bir hüküm bulunmaması sebebiyle cezalar doğrudan araç sahibi üzerine yazılmakta ve daha sonra sorumluluğun kiralayana devri aşamasında hukuki sorunlar yaşanmaktadır. Bu sebeplerle trafik kural ihlalinin yapıldığı anda aracın kiralandığının tespit edilmesi halinde cezanın kiralayana düzenlenebilmesi amacıyla madde metnine yeni bir fıkra eklenmektedir. Yapılan düzenlemeyle, kiralık araçlarda trafik kural ihlallerine ilişkin cezaların araç sahibi yerine, aracın kiralama süresi boyunca sorumluluğu üstlenen kiralayana yöneltilmesi ve tahsil edilmesi amaçlanmaktadır. Bu şekilde cezaların doğru muhataba yönlendirilmesi sağlanarak hukuki belirsizliklerin ve mağduriyetlerin önüne geçilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca kiralama işleminin, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında bulunan yetki belgesi sahibi taşımacının sorumluluk ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmayacağı da hüküm altına alınmaktadır.

32. Madde 32 Trafik zabıtasınca belediye sınırları içinde gerçekleştirilen denetimlerde ilgili mevzuata aykırı yolcu taşımacılığı yapıldığı tespit edilmektedir.

    Trafik zabıtasınca belediye sınırları içinde gerçekleştirilen denetimlerde ilgili mevzuata aykırı yolcu taşımacılığı yapıldığı tespit edilmektedir. Bu durum mevzuatla belirlenmiş yükümlülüklerini yerine getirerek taşımacılık faaliyeti yürütenlerin aleyhine fırsat eşitsizliği yaratmakta ve bütçe açısından vergi kaybına sebep olmaktadır. Ticari yolcu taşımacılığı faaliyeti, araç sahibi ve sürücüleri açısından trafik düzen ve güvenliğinin sağlanmasına yönelik araç içi kamera, araç takip sistemi ve acil durum butonu gibi ek zorunlulukların getirildiği bir alandır. Bu kapsamda yolcuların güvenliğinin sağlanarak muhtemel mağduriyetlerin önüne geçilmesi, ayrıca şehir içi ticari yolcu taşımacılığının bir düzen içerisinde yürütülmesi zorunluluğunun bir gereği olarak uygulanan yaptırımların caydırıcılığının artırılması amacıyla düzenleme yapılmaktadır. 2918 sayılı Kanunun bazı maddelerinde “trafik idari para cezası” bazı maddelerinde ise “idari para cezası” ibaresi yer almaktadır. Düzenlemeyle geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu Kanun kapsamında 114 üncü maddede sayılan yetkililerce uygulanan hem trafik idari para cezalarının hem de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesi gerekecektir.

33. Madde 33 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun yasakladığı bir eylemi basın, yayın, internet, sosyal ve dijital medya veya diğer elektronik cihazlar yoluyla paylaşarak trafik kural ihlali yapmaya özendiren görüntülerin alenen yayılması ve övülmesinin önlenmesi amacıyla düzenleme yapılmaktadır.

    2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun yasakladığı bir eylemi basın, yayın, internet, sosyal ve dijital medya veya diğer elektronik cihazlar yoluyla paylaşarak trafik kural ihlali yapmaya özendiren görüntülerin alenen yayılması ve övülmesinin önlenmesi amacıyla düzenleme yapılmaktadır. Bu düzenlemeyle ihbar amacıyla yapılan paylaşımlar ve haber niteliğinde olan paylaşımlar yasaklanmamakta, yalnızca trafik kural ihlali yapmayı özendirmek amacıyla bu görüntüleri alenen yaymak ve övmek yasaklanmaktadır.

34. Madde 34 Bu maddenin yayımı tarihinden önce takograf bulundurma ve kullanma zorunluğu bulunmayan, ancak 31 inci maddede yapılan değişiklik ile zorunluluk getirilen taşıtlara mevzuata uygun olarak belirtilen tarihlerle kademeli bir geçişin sağlanarak takograf takılması ve kullanılması amacıyla geçiş maddesi eklenmektedir.

    Bu maddenin yayımı tarihinden önce takograf bulundurma ve kullanma zorunluğu bulunmayan, ancak 31 inci maddede yapılan değişiklik ile zorunluluk getirilen taşıtlara mevzuata uygun olarak belirtilen tarihlerle kademeli bir geçişin sağlanarak takograf takılması ve kullanılması amacıyla geçiş maddesi eklenmektedir. Kanunun 31 inci maddesinin on dördüncü fıkrasında belirtilen yönetmelik yürürlüğe girene kadar 18/7/1997 tarihli ve 23053 Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin bu Kanuna aykırı olmayan ilgili hükümlerinin uygulanması amacıyla düzenleme yapılmaktadır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 23, 25, 31, 46, 47, 48 inci maddesinin on dördüncü fıkrası, 73, 78 ve ek 2 nci maddenin üçüncü fıkrası kapsamında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki işlemlerin, tekerrür hesaplamalarında dikkate alınmaması amacıyla düzenleme yapılmaktadır.

Ayrıca 2 rutin madde: Madde 35, Madde 36 (tanımlar, yürürlük, yürütme).